Na het overlijden van een familielid komt er vaak veel op je af. Je moet van alles regelen voor de uitvaart, en mogelijk krijg je ook te maken met bezittingen en schulden van de overledene. In Nederland kun je echter zelf kiezen of je de nalatenschap aanneemt of weigert. Het is goed om daarover na te denken. We vertellen je graag waar je rekening mee kunt houden.
Waarom zou je een erfenis weigeren?
Niet iedere erfenis bestaat uit spaargeld, een woning of waardevolle spullen. In sommige gevallen laat iemand meer schulden dan bezittingen achter. Voorbeelden hiervan zijn openstaande leningen, betalingsachterstanden of andere rekeningen die nog betaald moeten worden. Ook kunnen er persoonlijke redenen zijn om een erfenis te weigeren. Dat kan bijvoorbeeld wanneer je al jaren geen contact met de overledene hebt gehad of liever niet betrokken wilt worden bij de verdeling van de nalatenschap. Je bent in ieder geval niet verplicht om de erfenis te aanvaarden.
Een erfenis officieel weigeren heet verwerpen. Je doet dan afstand van je rechten als erfgenaam en bent niet verantwoordelijk voor de schulden van de overledene. Twijfel je over de gevolgen van deze keuze? Bij Holstege Advocaten kun je juridisch advies krijgen over het aanvaarden of verwerpen van een nalatenschap.
Drie manieren om met een erfenis om te gaan
Wist je dat je niet alleen kunt kiezen tussen accepteren en weigeren? Volgens het Nederlandse erfrecht zijn er drie mogelijkheden. De beste keuze is afhankelijk van de bezittingen en schulden die de overledene achterlaat.
- Zuiver aanvaarden: je accepteert de bezittingen én schulden. Bij een tekort kun je met je eigen vermogen aansprakelijk zijn.
- Beneficiair aanvaarden: je accepteert de erfenis onder voorwaarden. Schulden worden uit de nalatenschap betaald en je privévermogen is in principe beschermd.
- Verwerpen: je weigert de erfenis volledig. Je ontvangt niets en bent niet verantwoordelijk voor de schulden.
Voor de laatste mogelijkheid gelden wel regels voor de afhandeling van de nalatenschap. Bij erven en schenken krijg je bovendien te maken met verschillende belastingregels. Het is verstandig die niet te verwarren met de keuze om een erfenis te accepteren.
Hoe kun je officieel afstand doen van een erfenis?
Een erfenis weigeren gaat via de rechtbank. Je moet een officiële verklaring indienen bij de rechtbank die de nalatenschap behandelt. Hiervoor kun je het formulier ‘Verklaring nalatenschap’ van de Rechtspraak gebruiken. Na verwerking ontvang je een akte waarin staat dat je de erfenis hebt verworpen. Voor deze procedure betaal je griffierecht. Wees voorzichtig met spullen en geld uit de nalatenschap zolang je nog geen keuze hebt gemaakt. Door bezittingen te verkopen of voor jezelf te houden, kun je de erfenis onbedoeld zuiver aanvaarden. Ook betalingen met geld uit de nalatenschap kunnen gevolgen hebben. Een eenmaal afgelegde verklaring van verwerping kun je niet terugdraaien. Neem daarom voldoende tijd om de financiële situatie te onderzoeken voordat je iets ondertekent.
Wat gebeurt er met je kinderen als je weigert?
Er is nog iets waar veel mensen niet direct aan denken. Wanneer je een erfenis verwerpt, kunnen jouw kinderen in jouw plaats erfgenaam worden. Dit wordt plaatsvervulling genoemd. Heb je minderjarige kinderen? Dan kun je niet zomaar namens hen dezelfde beslissing nemen. Voor het verwerpen van hun erfenis heb je toestemming van de kantonrechter nodig. Daarvoor geldt bovendien een termijn van drie maanden vanaf het moment dat je kind erfgenaam wordt. Als er binnen die termijn geen geldige verwerping plaatsvindt, wordt de erfenis voor het minderjarige kind automatisch beneficiair aanvaard. Dat beschermt het kind in principe tegen aansprakelijkheid voor een tekort uit eigen vermogen. Bij ingewikkelde familieverhoudingen kan juridische begeleiding verstandig zijn. Er bestaan verschillende soorten advocaten, waaronder specialisten die zich bezighouden met erfrecht.
Denk goed na voordat je beslist
Bij het afhandelen van een erfenis komt vaak meer kijken dan je vooraf verwacht. Familieleden willen het huis opruimen, rekeningen afhandelen of persoonlijke spullen verdelen. Voordat je daarmee begint, is het verstandig om te onderzoeken wie de erfgenamen zijn en wat de overledene heeft achtergelaten. Controleer bijvoorbeeld of er een testament is en welke schulden nog openstaan. Een overzicht van bankrekeningen, leningen en eigendommen kan daarbij nuttig zijn. Als meerderjarige hoef je niet binnen enkele dagen te beslissen of je de erfenis accepteert. Er kunnen wel bijzondere termijnen gelden of andere betrokkenen kunnen je vragen om een beslissing te nemen. Houd er rekening mee dat je bij het weigeren van een erfenis ook afstand doet van de bezittingen. Lees je daarom goed in over de mogelijkheden en laat je adviseren als je twijfelt over je rechten en verplichtingen.
