Je tanden doen elke dag hard hun best, of je nu eet, praat of lacht samen met je vrienden. Pas wanneer je last krijgt van een gevoelige tand of kies, merk je hoe belangrijk je gebit eigenlijk is. Van hoe sterk je tanden zijn tot hoe gaatjes ontstaan en waarom speeksel zo belangrijk is, in deze tekst neem je een kijkje in je eigen mond. Ontdek wat je gebit allemaal voor je doet, hoe het werkt en vooral hoe je het gezond kunt houden!
Hoeveel tanden heb je eigenlijk?
Een volwassen mens heeft normaal gesproken 32 tanden en kiezen, inclusief vier verstandskiezen. Deze verstandskiezen zitten helemaal achter in de mond en komen vaak pas door tussen het zeventiende en vijfentwintigste levensjaar. Verstandskiezen stammen namelijk uit een tijd waarin mensen harder voedsel aten en grotere kaken hadden. Tegenwoordig hebben we die extra kiezen meestal niet meer nodig en hebben veel mensen zelfs een te kleine kaak om deze extra kiezen goed te laten doorkomen. Hierdoor kunnen ze scheef groeien, vast blijven zitten of druk uitoefenen op andere tanden. Om problemen zoals ontstekingen, pijn of scheefstand te voorkomen, kiezen tandartsen er vaak voor om verstandskiezen te verwijderen. Wanneer deze kiezen ontbreken, bestaat het gebit uit 28 tanden
Elke tand heeft een taak
Elke tand in je mond heeft zijn eigen taak. Met je snijtanden bijt je stukken af, je hoektanden helpen bij het vasthouden en scheuren van eten en je kiezen malen alles fijn. Dat fijnkauwen is belangrijk, want zo kan je lichaam het eten makkelijker verteren. Al die tanden werken dus samen als een team om ervoor te zorgen dat je eten goed wordt voorbereid voordat het naar je maag gaat.
Van melkgebit naar blijvend gebit
Wist jij dat je gebit al begint te groeien voordat je geboren wordt? En dat terwijl de eerste tandjes meestal pas rond zes maanden zichtbaar zijn. Uiteindelijk krijgt een kind twintig melktanden. Die zijn superbelangrijk, niet alleen om te kunnen eten en praten, maar ook om plek vrij te houden voor de volwassen tanden. Rond je zesde beginnen die melktanden uit te vallen en komen er nieuwe, blijvende tanden voor in de plaats. Dat wisselen gaat langzaam en is meestal klaar rond je twaalfde of dertiende.
Jouw glimlach is uniek: Wat veel mensen niet weten, is dat ieders gebit uniek is. De vorm van tanden, hoe ze staan en zelfs hoe ze slijten, verschilt per persoon. Zelfs bij een tweeling zie je kleine verschillen. Daarom kan een gebit soms worden gebruikt om iemand te herkennen. Je glimlach is dus echt helemaal van jou.
Glazuur is sterker dan bot
De buitenkant van je tanden bestaat uit glazuur. Misschien wist je dit al, maar weet je ook dat glazuur het hardste materiaal is in je lichaam? Het is zelfs harder dan bot! Dat is maar goed ook, want je tanden moeten elke dag veel verdragen. Toch is glazuur niet onverwoestbaar. Zure dingen zoals frisdrank, vruchtensap en citrusfruit maken het langzaam zwakker. Het vervelende is dat glazuur zichzelf niet kan herstellen. Als het eenmaal beschadigd is, blijft die schade bestaan en kan het zonder goede verzorging steeds erger worden.
Onder dat glazuur zit een zachtere laag, dentine. Die zorgt ervoor dat je tanden gevoeliger zijn voor kou, warmte en druk. Nog dieper ligt de pulpa, het levende deel van de tand, waar zenuwen en bloedvaten zitten. Daardoor voel je pijn als er iets mis is. De wortel houdt alles stevig vast in je kaak, samen met het tandvlees en speciale vezels. Dankzij deze slimme opbouw zijn tanden sterk genoeg om te kauwen, maar geven ze ook snel signalen af wanneer er problemen zijn.
Hoe ontstaan gaatjes?
In je mond leven altijd bacteriën die samen tandplak vormen. Zodra je iets met suiker eet of drinkt, maken die bacteriën er zuur van. Dat zuur tast je glazuur aan en kan na verloop van tijd gaatjes veroorzaken. Als je daar niets aan doet, worden die gaatjes steeds groter en kunnen ze uiteindelijk de zenuw bereiken. Door twee keer per dag te poetsen met fluoride en ook tussen je tanden schoon te maken, houd je die bacteriën onder controle. Daarnaast kan een controle bij een tandarts in Brunssum helpen om beginnende gaatjes op tijd te ontdekken.
De kracht van speeksel: Speeksel is ook superbelangrijk voor je mond. Het spoelt etensresten weg, maakt zuren minder sterk en helpt je glazuur gezond te houden. Je maakt elke dag ongeveer één tot anderhalve liter speeksel aan. Als je een droge mond hebt, bijvoorbeeld door medicijnen, krijg je sneller gaatjes en andere mondproblemen.
Wat stress met je tanden doet
Als je gestrest bent, kun je onbewust je tanden op elkaar klemmen of knarsen, vooral ’s nachts. Dat zorgt voor slijtage, gevoelige tanden en pijn in je kaak. Op den duur kunnen je tanden zelfs van vorm veranderen. Met een nachtbitje kun je die schade vaak beperken.
Waarom tanden niet genezen
In tegenstelling tot bot kunnen tanden geen nieuw weefsel aanmaken. Kleine scheurtjes in je tanden kunnen zichzelf niet herstellen zoals bot dat kan. Kleine beschadigingen of beginnende gaatjes verdwijnen niet vanzelf. Zonder behandeling worden ze meestal groter en kunnen ze pijn veroorzaken of zelfs tot tandverlies leiden. Daarom is voorkomen altijd beter dan genezen.
Bang voor de tandarts? Je bent niet alleen
Veel mensen vinden een tandartsbezoek spannend en stellen het daarom uit. Tegenwoordig doen tandartsen daarom juist extra hun best om het zo comfortabel mogelijk voor je te maken. Door regelmatig op controle te gaan, kunnen problemen vroeg worden ontdekt en blijven behandelingen meestal klein en minder pijnlijk. Je gebit krijgt elke dag flink wat te verduren en omdat tanden zichzelf niet kunnen herstellen, is goede verzorging extra belangrijk. Door regelmatig te poetsen, ook tussen je tanden schoon te maken en op tijd naar de tandarts te gaan, kun je veel problemen voorkomen. Zo houd je niet alleen je glimlach gezond, maar draag je ook bij aan je algemene gezondheid
